Η ιστορική σύγκλιση μεταξύ των αναπτυσσόμενων εθνών και των πλούσιων, ανεπτυγμένων οικονομιών, η οποία χαρακτήρισε τις πρώτες δύο δεκαετίες του εικοστού πρώτου αιώνα, έχει σταματήσει απότομα. Η τρέχουσα διαταραχή του παγκόσμιου περιβάλλοντος δεν πλήττει όλα τα κράτη με τον ίδιο τρόπο, αλλά αντίθετα διευρύνει επικίνδυνα το χάσμα μεταξύ του παγκόσμιου Βορρά και του παγκόσμιου Νότου. Ενώ οι προηγμένες οικονομίες διαθέτουν την απαραίτητη δημοσιονομική χωρητικότητα για να επιδοτήσουν την εγχώρια βιομηχανική τους ανάπτυξη, να απορροφήσουν τα εξωτερικά σοκ και να επενδύσουν μαζικά στην πράσινη μετάβαση, οι αναπτυσσόμενες αγορές δεν έχουν τέτοια πολυτέλεια. Αποκλεισμένες από τις ξένες άμεσες επενδύσεις και επιβαρυμένες με υψηλότοκο χρέος σε ξένο συνάλλαγμα, πολλές αναπτυσσόμενες χώρες ολισθαίνουν προς μια δομική υστέρηση. Αυτή η «Μεγάλη Απόκλιση» απειλεί να πυροδοτήσει συστημικές περιφερειακές αστάθειες και μαζικά μεταναστευτικά κύματα.
Η ρίζα αυτής της αυξανόμενης ανισότητας εντοπίζεται στην ασύμμετρη πρόσβαση στο κεφάλαιο. Όταν οι κεντρικές τράπεζες των αναπτυγμένων κρατών αυξάνουν τα επιτόκια, προκαλούν μια αυτόματη «φυγή προς την ασφάλεια». Τα παγκόσμια επενδυτικά κεφάλαια εγκαταλείπουν μαζικά τις αναδυόμενες αγορές και επιστρέφουν στα ομόλογα της Δύσης, τα οποία προσφέρουν πλέον ελκυστικές αποδόσεις με μηδενικό ρίσκο. Αυτή η ξαφνική αποστράγγιση ρευστότητας στερεί από τις αναπτυσσόμενες οικονομίες τους πόρους που χρειάζονται για τη χρηματοδότηση βασικών έργων υποδομής, την κατασκευή δικτύων ενέργειας και τη στήριξη των τοπικών επιχειρήσεων, καθηλώνοντας τους ρυθμούς ανάπτυξής τους.
Επιπλέον, ο νέος «επιδοτούμενος προστατευτισμός» των αναπτυγμένων κρατών αλλάζει τους κανόνες του διεθνούς εμπορικού ανταγωνισμού. Προγράμματα μαζικών κρατικών ενισχύσεων και επιδοτήσεων στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη στρέφουν τις επενδύσεις προς το εσωτερικό τους. Οι αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες δεν έχουν τη δημοσιονομική δυνατότητα να προσφέρουν ανάλογα δισεκατομμύρια σε φοροαπαλλαγές ή επιδοτήσεις, βλέπουν τον εαυτό τους να αποκλείεται από τις νέες, κερδοφόρες εφοδιαστικές αλυσίδες της πράσινης και της ψηφιακής οικονομίας. Αντί να συμμετέχουν στην παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, κινδυνεύουν να περιοριστούν και πάλι στον παραδοσιακό ρόλο του απλού προμηθευτή φθηνών πρώτων υλών.
Η πράσινη μετάβαση αποτελεί ένα ακόμη πεδίο έντονης απόκλισης. Ενώ οι ανεπτυγμένες χώρες επιβάλλουν αυστηρούς περιβαλλοντικούς κανόνες και διασυνοριακούς δασμούς άνθρακα στα εισαγόμενα προϊόντα, ο αναπτυσσόμενος κόσμος αδυνατεί να καλύψει το τεράστιο κόστος της αποπανθρακοποίησης της βιομηχανίας του. Πολλές αναδυόμενες οικονομίες βασίζονται ακόμη σε φθηνές αλλά ρυπογόνες πηγές ενέργειας για να παραμείνουν ανταγωνιστικές. Οι νέοι διεθνείς πράσινοι κανονισμοί λειτουργούν ουσιαστικά ως ένας έμμεσος εμπορικός φραγμός, περιορίζοντας την πρόσβαση των προϊόντων του Νότου στις πλούσιες καταναλωτικές αγορές του Βορρά, γεγονός που επιτείνει την οικονομική τους απομόνωση.
Η επισιτιστική και ενεργειακή ανασφάλεια πλήττει επίσης με δυσανάλογο τρόπο τις φτωχότερες οικονομίες. Σε ένα διαταραγμένο περιβάλλον με υψηλές τιμές στα καύσιμα και τα λιπάσματα, οι αναπτυσσόμενες χώρες αναγκάζονται να δαπανούν ένα τεράστιο μέρος των εθνικών τους εσόδων απλώς και μόνο για να εξασφαλίσουν τη διατροφή του πληθυσμού τους. Αυτή η αναγκαστική εστίαση στην καθημερινή επιβίωση στερεί πόρους από μακροπρόθεσμες επενδύσεις στην παιδεία, την υγεία και την έρευνα, τομείς που αποτελούν τα θεμέλια της μελλοντικής οικονομικής σύγκλισης. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός φαύλου κύκλου φτώχειας και χαμηλής παραγωγικότητας.
Οι πολιτικές συνέπειες αυτής της οικονομικής απόκλισης είναι ήδη ορατές. Η απογοήτευση από το υφιστάμενο διεθνές σύστημα οδηγεί πολλές αναπτυσσόμενες χώρες στην αναζήτηση εναλλακτικών συμμαχιών, μακριά από τους παραδοσιακούς δυτικούς θεσμούς. Η ενίσχυση της επιρροής σχημάτων όπως το μπλοκ των BRICS+ αντανακλά την ανάγκη του παγκόσμιου Νότου να αποκτήσει ισχυρότερη φωνή και να δημιουργήσει δικούς του μηχανισμούς χρηματοδότησης. Ωστόσο, αυτή η γεωπολιτική πόλωση περιπλέκει περαιτέρω τον συντονισμό για την επίλυση παγκόσμιων προβλημάτων, όπως η αντιμετώπιση των πανδημιών ή η διαχείριση των χρεών.
Η Μεγάλη Απόκλιση δεν αποτελεί κίνδυνο μόνο για τις αναπτυσσόμενες χώρες, αλλά συνιστά άμεση απειλή και για τη σταθερότητα των ανεπτυγμένων οικονομιών. Η οικονομική κατάρρευση ή η παρατεταμένη στασιμότητα σε μεγάλες περιοχές της Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της Λατινικής Αμερικής τροφοδοτεί αναπόφευκτα την ανθρωπιστική κρίση και τις ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές. Καμία οικονομία, όσο πλούσια και προστατευμένη κι αν είναι, δεν μπορεί να παραμείνει μια απομονωμένη νησίδα ευημερίας σε έναν ωκεανό παγκόσμιας οικονομικής ανέχειας και κοινωνικής αναταραχής.
Συμπερασματικά, η διεύρυνση του χάσματος μεταξύ Βορρά και Νότου αποτελεί μια από τις πιο ανησυχητικές τάσεις του σύγχρονου οικονομικού outlook. Η αντιμετώπιση αυτής της απόκλισης απαιτεί μια ριζική αναθεώρηση των διεθνών χρηματοδοτικών εργαλείων, την ελάφρυνση του βάρους του χρέους των φτωχότερων κρατών και τη δημιουργία ενός πιο δίκαιου πλαισίου για τη μεταφορά τεχνολογίας. Χωρίς μια συντονισμένη προσπάθεια για την επανεκκίνηση της παγκόσμιας σύγκλισης, το διαταραγμένο περιβάλλον θα συνεχίσει να παράγει ανισότητες, καθιστώντας την παγκόσμια οικονομική αρχιτεκτονική εγγενώς ασταθή και ευάλωτη σε μελλοντικές κρίσεις.
Αυτά είναι ισως τα σημαντικότερα νέα για ειδησεις οικονομια , μετοχη και ειδησεις ενεργεια στην Ελλάδα.